Conas is féidir le tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht ón 1 Márta 2026 ar aghaidh - Bord um Tionóntachtaí Cónaithe

Cothabháil Riachtanach Pleanáilte – Tairseach Chuntais Ar Líne RTB ar fáil ar an 16 Eanáir 2025 – Léigh tuilleadh faoin bhfógra seo

Cuirfear aistriúchán ar fáil go luath

Ár leithscéal as an míchaoithiúlacht. Cuirfear aistriúchán Gaeilge ar an leathanach seo ar fáil go luath. Go raibh maith agat as do chuid foighneachta agus muid ag obair ar leagan uasdátaithe.

Conas is féidir le tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht ón 1 Márta 2026 ar aghaidh

Céimeanna i dtreo deireadh a chur le tionóntacht

Chun deireadh a chur le tionóntacht go dlíthiúil, ní mór duit:

  • Fógra Foirceanta i scríbhinn a sholáthar do do thionónta.
  • An tréimhse fógra cheart a thabhairt dó/di.
  • A chinntiú go gcomhlíonann an fógra na ceanglais dhlíthiúla.
  • Cóip den fhógra a sheoladh chuig an mBord um Thionóntachtaí Cónaithe (RTB) ar an lá céanna a sheolann tú é chuig do
    thionónta.

Cén uair is féidir le tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht phríobháideach agus cén chúis ar féidir leis/léi
déanamh amhlaidh?

Is orthu seo a leanas a bhraitheann na rialacha maidir le conas is féidir le tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht
agus cén chúis ar féidir leis/léi déanamh amhlaidh:

  • Dáta tosaithe na tionóntachta
  • An líon tionóntachtaí atá ag tiarna talún – i gcás tionóntachtaí nua arna gcruthú ón 1 Márta 2026 ar aghaidh
Tionóntacht arna cruthú roimh an 1 Márta 2026 Is féidir leat deireadh a chur le tionóntacht tráth ar bith ar na sé chúis seo a leanas:
  • -Sháraigh an tionónta na hoibleagáidí ina c(h)omhaontú tionóntachta. Mar shampla, trí mhainneachtain cíos a íoc.
  • -Níl an mhaoin oiriúnach do riachtanais an tionónta a thuilleadh. Mar shampla, tá sí róbheag.
  • -Tá sé beartaithe agat an mhaoin a dhíol laistigh de naoi mí.
  • -Teastaíonn uaitse nó ó dhuine de neasteaghlach an tiarna talún cónaí sa mhaoin. Níl feidhm aige sin ach amháin maidir le tiarnaí talún príobháideacha.
  • -Tá sé beartaithe agat athchóirithe suntasacha a dhéanamh ar an maoin.
  • -Tá sé beartaithe agat úsáid na maoine a athrú, mar shampla í a thiontú ina hoifig.

Is féidir le gach tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht arna cruthú roimh an 1 Márta 2026 ar na cúiseanna sin. Ní dhéanann an líon tionóntachtaí atá agat aon difear do thionóntacht arna cruthú roimh an 1 Márta 2026.
Tionóntacht arna cruthú ón 1 Márta 2026 ar aghaidh Is féidir le gach tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht arna cruthú ón 1 Márta 2026 ar aghaidh tráth ar bith más rud é:
  • -Nach gcomhlíonann an tionónta a (h)oibleagáidí, lena n-áirítear gan cíos a íoc.
  • -Nach bhfuil an mhaoin oiriúnach do riachtanais an tionónta a thuilleadh.

Is difriúil atá na cúiseanna ar féidir le tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht arna cruthú ón 1 Márta 2026 ar aghaidh, agus iad ag brath ar mhéid an tiarna talún. Tá roinnt cúiseanna breise ann ar féidir le tiarna talún beag deireadh a chur le tionóntacht.

Tiarnaí talún beaga (idir tionóntacht amháin agus trí thionóntacht): Le linn Tionóntacht Ré Íosta Sé Bliana
Má tá idir tionóntacht amháin agus trí thionóntacht ag tiarna talún ar an lá a sheirbheálann sé/sí Fógra Foirceanta, beidh sé/sí in ann deireadh a chur le tionóntacht le linn Tionóntacht Ré Íosta sé bliana freisin más rud é:
  • -Go dteastaíonn uaidh/uaithi an mhaoin a dhíol chun cruatan airgeadais nó cruatan eile nach bhfuil gá leis a sheachaint.
  • -Go dteastaíonn ón tiarna talún nó ó dhlúthdhuine de theaghlach an tiarna talún cónaí sa mhaoin. Ní chiallaíonn ‘dlúthdhuine de theaghlach’ ach céile, páirtnéir sibhialta, leanbh, leasleanbh, leanbh altrama, leanbh uchtaithe, tuismitheoir, leas-tuismitheoir nó tuismitheoir céile amháin.


Tiarnaí talún beaga (idir tionóntacht amháin agus trí thionóntacht)
  • – Ag Deireadh Tionóntacht Ré Íosta Má tá idir tionóntacht amháin agus trí thionóntacht ag tiarna talún ar an lá a sheirbheálann sé/sí Fógra Foirceanta, beidh sé/sí in ann deireadh a chur le tionóntacht ag deireadh Tionóntacht Ré Íosta sé bliana ar chúiseanna breise freisin. Is iad sin:
  • -Ba mhaith leis/léi an mhaoin a dhíol.
  • -Teastaíonn uaidhsean/uaithise nó ó dhuine dá t(h)eaghlach cónaí sa mhaoin.
  • -Tá sé beartaithe aige/aici athchóiriú suntasach a dhéanamh ar an maoin.
  • -Tá sé beartaithe aige/aici úsáid na maoine a athrú.

    • Sna cásanna sin, ní mór don tiarna talún Fógra Foirceanta a sheirbheáil roimh dheireadh na Tionóntachta Ré Íosta sé bliana. Ní mór dáta deiridh na tionóntachta ar an bhfógra a bheith ar an dáta a thagann an Tionóntacht Ré Íosta chun deiridh nó ina dhiaidh.
Tionóntacht arna cruthú roimh an 11 Meitheamh 2022 I gcás tionóntachtaí a tosaíodh roimh an 11 Meitheamh 2022, tá imthoisc bhreise ann inar féidir le tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht faoi Chuid 4. Ag deireadh gach téarma tionóntachta faoi Chuid 4 nó faoi Chuid 4 Bhreise, is féidir le tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht ar aon chúis. Ní gá go bhfuil an chúis sin ar cheann de na sé chúis shonracha atá leagtha amach thuas maidir le tionóntachtaí arna gcruthú roimh an 1 Márta 2026.
Deireadh a chur le haon tionóntacht laistigh de na chéad sé mhí Is féidir le gach tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht sna chéad sé mhí ar chúis ar bith.

Ón 1 Márta 2026 ar aghaidh, áfach, ní mór dó/di Fógra Foirceanta a sheirbheáil anois ar an tionónta agus cóip den fhógra sin a sheoladh chuig RTB chun deireadh a chur leis an tionóntacht.

Ní bheidh aon tionóntacht nua sa mhaoin sin laistigh den chéad dá bhliain eile in ann an cíos a athshocrú ag cíos margaidh mura rud é:
  • -Gur chuir an tionónta deireanach deireadh leis an tionóntacht faoina rogha féin.
  • -Gur cuireadh deireadh leis an tionóntacht dheireanach toisc gur sháraigh an tionónta a (h)oibleagáidí.
  • -Gur cuireadh deireadh leis an tionóntacht dheireanach toisc nár fhreastail a teach ar riachtanais an tionónta a thuilleadh.

Díol chun cruatan míchuí a sheachaint – tiarnaí talún beaga

Ní féidir le tiarna talún beag deireadh a chur le tionóntacht chun díol le linn Tionóntacht Ré Íosta sé bliana ach
amháin chun cruatan airgeadais nó cruatan eile nach bhfuil gá leis a sheachaint. Ní cheadaítear é sin ach amháin nuair a theastaíonn fáltais dhíol na maoine ón tiarna talún, óna c(h)éile nó óna p(h)áirtnéir sibhialta:

  • Chun teach a sholáthar dó/di féin – ní mór é sin a bheith ar an áit a gcónaíonn sé/sí de ghnáth (príomháit chónaithe phríobháideach).
  • Chun fiach atá dlite a aisíoc go hiomlán nó chun íocaíocht is ionann agus 15% nó níos mó de phraghas iarrtha na
    maoine a dhéanamh. Ní mór oibleagáid dhlíthiúil a bheith air/uirthi an fiach a íoc agus ní mór é a íoc laistigh de
    naoi mí ó dháta deiridh na tionóntachta. Is féidir leis/léi fáltais an díola a úsáid chun cáin atá dlite do na
    Coimisinéirí Ioncaim a íoc nó chun fiach faoi scéim Chothrom na Féinne a aisíoc.
  • Tar éis cleachtóir dócmhainneachta pearsanta a cheapadh toisc go bhfuil sé/sí ina f(h)éimheach, go bhfuil sé/sí i
    mbaol a bheith dearbhaithe ina f(h)éimheach nó gur chomhaontaigh sé/sí comhshocraíocht le creidiúnaithe.

Tábla achoimre

An chúis ar cuireadh deireadh leis an tionóntacht Tenancy created before 1 March 2026 Tenancy created after 1 March 2026 Tenancy created after 1 March 2026 Notice of Termination Requirements from 1 March 2026
Gach méid tiarna talún Tiarna talún beag a bhfuil idir tionóntacht amháin agus trí thionóntacht aige/aici Tiarna talún mór a bhfuil ceithre thionóntacht nó níos mó aige/aici / gach tiarna talún cuideachta Gach méid tiarna talún (i gcás go gceadaítear deireadh a chur leis an tionóntacht ar chúis éigin)
Sárú ar oibleagáidí an tionónta – riaráiste cíosa Ceadaítear é Ceadaítear é Ceadaítear é Ní mór an próiseas maidir le riaráiste cíosa a leanúint roimh Fhógra Foirceanta a sheirbheáil
Sárú ar oibleagáidí an tionónta – gach ceann eile Ceadaítear é Ceadaítear é Ceadaítear é Ní mór fógra rabhaidh a eisiúint roimh Fhógra Foirceanta a sheirbheáil.
Ní oireann an mhaoin do riachtanais an tionónta a thuilleadh Ceadaítear é Ceadaítear é Ceadaítear é Fógra Foirceanta bailí + ráiteas
Chun an mhaoin a dhíol Ceadaítear é -Ní cheadaítear é ach amháin chun cruatan airgeadais nó cruatan eile nach bhfuil gá leis a sheachaint le linn timthriall Tionóntacht Ré Íosta sé bliana

-Ceadaítear é ag deireadh timthriall tionóntachta 6 bliana.

-Is féidir le tiarnaí talún díol tráth ar bith agus an tionónta in situ. 		.Ní cheadaítear deireadh a chur leis an tionóntacht

Ach is féidir le tiarnaí talún an mhaoin a dhíol tráth ar bith agus an tionónta in situ.		 Fógra Foirceanta bailí + dearbhú reachtúil
Teastaíonn ón tiarna talún nó ó dhuine de theaghlach an tiarna talún cónaí sa mhaoin Ceadaítear é -Ceadaítear é ag deireadh timthriall tionóntachta sé bliana

-Ní cheadaítear é ach amháin i gcásanna cruatain le linn timthriall tionóntachta sé bliana don tiarna talún nó do dhuine de neasteaghlach an tiarna talún. 		Ní cheadaítear é Fógra Foirceanta bailí + dearbhú reachtúil
Le haghaidh athchóiriú suntasach Ceadaítear é Ní cheadaítear é ach amháin ag deireadh timthriall tionóntachta sé bliana. Ní cheadaítear é Fógra Foirceanta bailí + dearbhú reachtúil + ráiteas

Ceanglas chun an mhaoin a thairiscint ar ais don tionónta laistigh de thréimhsí ama socraithe
Chun úsáid na maoine a athrú Ceadaítear é Ní cheadaítear é ach amháin ag deireadh timthriall tionóntachta sé bliana. Ní cheadaítear é Fógra Foirceanta bailí + dearbhú reachtúil + ráiteas
Gan chúis – teacht chun deiridh sna chéad sé mhí Ceadaítear é Ceadaítear é

Ach ní cheadaítear aon athshocrú go cíos margaidh don chéad tionóntacht eile i gcás foirceannadh gan locht.		 Ceadaítear é

Ach ní cheadaítear aon athshocrú go cíos margaidh don chéad tionóntacht eile i gcás foirceannadh gan locht. 		Ceanglas *NUA* chun Fógra Foirceanta a chur isteach chuig RTB

Fógra Foirceanta bailí + ráiteas
Gan chúis – teacht chun deiridh tar éis na chéad sé mhí Allowed only for tenancies created before 11 June 2022 at end of 6-year Part 4 or Further Part 4 cycle. Ní cheadaítear é Ní cheadaítear é Fógra Foirceanta bailí

Cásanna speisialta

Cóiríocht atá sonrach do mhic léinn: 
Níl feidhm maidir le cóiríocht atá sonrach do mhic léinn ag na rialacha maidir le deireadh a chur le tionóntacht ré
neamhtheoranta.

Tionóntachtaí ar théarma socraithe: 
Má tá comhaontú tionóntachta ar théarma socraithe agat le do thionónta, ní féidir leat deireadh a chur leis an
tionóntacht roimh an dáta a comhaontaíodh ach amháin más rud é gur sháraigh an tionónta téarmaí a c(h)omhaontaithe.

Tréimhsí fógra

Tá an tréimhse fógra is gá duit a thabhairt ag brath ar cé chomh fada agus atá an tionóntacht i bhfeidhm.

Fad na tionóntachta Tréimhse fógra
Níos lú ná sé mhí 90 lá
Idir sé mhí agus bliain amháin 152 lá
Idir bliain amháin agus seacht mbliana 180 lá
Idir seacht mbliana agus ocht mbliana 196 lá
Níos mó ná ocht mbliana 224 lá

Tréimhsí fógra níos giorra

Tá roinnt cásanna ann inar féidir le tréimhsí fógra a bheith níos giorra:

  • Sárú ar oibleagáidí an tionónta: Ní mór duit fógra rabhaidh a sheoladh chuige/chuici ar dtús lena dtugtar
    tréimhse réasúnach dó/di an fhadhb a réiteach. Mura réitítear an fhadhb, beidh tú in ann Fógra Foirceanta a sheoladh
    ansin lena dtabharfar fógra 28 lá don tionónta chun deireadh a chur leis an tionóntacht.
  • Iompraíocht fhrithshóisialta thromchúiseach ag an tionónta: nó iompraíocht lena gcuirtear struchtúr na maoine i
    mbaol. Is féidir leat deireadh a chur leis an tionóntacht trí fhógra seacht lá a thabhairt. Ní gá duit fógra
    rabhaidh a sheirbheáil.
  • Cíos neamhíoctha: is féidir leat tréimhse fógra níos giorra a thabhairt freisin. Lean na céimeanna seo:
    1. Seol fógra rabhaidh faoi riaráiste cíosa mar aon leis an méid atá amuigh air/uirthi agus tabhair 28 lá dó/di
      chun íoc.
    2. Seol cóip den fhógra rabhaidh faoi riaráiste cíosa chuig RTB ar an lá céanna a sheolann tú é chuig do thionónta.
    3. Mura bhfuil an riaráiste cíosa íoctha tar éis 28 lá, beidh tú in ann Fógra Foirceanta a sheoladh lena dtabharfar
      fógra 28 lá don tionónta chun deireadh a chur leis an tionóntacht.

Faigh tuilleadh faisnéise sa treoir maidir le Fógraí Foirceanta uainn.

An ceart chun filleadh ar an maoin

Ní mór an ceart a thabhairt do thionónta filleadh ar an maoin (deis atháitithe) má thagann sí chun bheith ar fáil le
glacadh ar cíos arís tar éis dheireadh na tionóntachta ar aon cheann de na cúiseanna seo a leanas:

  • Díol na maoine: más rud é go gcuireann tú deireadh leis an tionóntacht chun an mhaoin a dhíol ach nach sínítear aon chomhaontú díola laistigh de naoi mí ó dheireadh na tréimhse fógra.
  • Úsáid ag tiarna talún nó ag a t(h)eaghlach: Más rud é go raibh tusa nó do theaghlach ag cónaí sa mhaoin ach go
    gcuireann tú ar fáil ar cíos í arís laistigh de 12 mhí ó dheireadh na tréimhse fógra.
  • Athrú úsáide: Más rud é gur athraigh tú úsáid na maoine ach go gcuireann tú ar fáil ar cíos í arís laistigh de
    12 mhí ó dheireadh na tréimhse fógra.
  • Athchóiriú: más rud é gur chuir tú deireadh leis an tionóntacht le haghaidh móroibreacha nó mór-uasghráduithe ach go gcuireann tú ar fáil ar cíos í tar éis an obair a chríochnú.

Teimpléid RTB

Is é an bealach is fearr chun a dhéanamh cinnte de go bhfuil an fógra ceart ná na teimpléid ó RTB a úsáid. Áirítear leo sin freisin an dearbhú reachtúil nó an ráiteas nuair a theastaíonn siad.

An Fógra Foirceanta a Sheoladh

Ní mór duit an Fógra Foirceanta a sheoladh chuig do thionónta agus chuig RTB ag an aon am amháin. Léigh an treoir maidir le Fógra Foirceanta uainn le haghaidh mionsonraí iomlána.

Tar éis dheireadh na tionóntachta

Más rud é gur lean tú na céimeanna thuas i gceart, tiocfaidh an tionóntacht chun deiridh ar an dáta atá socraithe agat.

A luaithe a fhágann do thionónta an mhaoin, ní mór duit a (h)éarlais a thabhairt ar ais go tapa. Ní féidir leat cuid den
éarlais, ná an éarlais ar fad, a choinneáil ach amháin más ann dóibh seo a leanas:

  • Riaráiste cíosa
  • Billí neamhíoctha agus muirir neamhíoctha (a raibh an tionónta freagrach astu faoin gcomhaontú tionóntachta)
  • Damáiste is mó ná caitheamh agus cuimilt normálta

Deireadh a chur le tionóntachtaí nuair atá roinnt maoine á ndíol (leasú ‘Bhaile an Tirialaigh’)

Má tá tú ag díol deich maoin nó níos mó san aon fhorbairt amháin laistigh de thréimhse sé mhí, beidh rialacha speisialta i bhfeidhm faoin leasú ar a dtugtar leasú ‘Bhaile an Tirialaigh’. Tá sé mar aidhm leis na rialacha sin tionóntaí a chosaint ar a dteach a chailleadh mar gheall ar dhíolacháin maoine atá ar mhórscála. Sna cásanna sin, ní féidir deireadh a chur le tionóntacht ar an mbonn go bhfuil sé beartaithe í a dhíol, agus ar an mbonn sin amháin, mura gcomhlíontar coinníollacha áirithe.

Coinníollacha le haghaidh deireadh a chur le tionóntacht

Ní féidir leat deireadh a chur le tionóntacht sa chás seo ach amháin má tá tú in ann a chruthú:

  • Go bhfuil praghas díola na maoine agus tionónta láithreach ag cónaí inti níos mó ná 20% níos ísle ná an luach
    margaidh dá ndíolfaí í agus í folamh.
  • Go mbeadh sé róthrom go míchuí cosc a chur ar dheireadh a chur leis an tionóntacht nó go gcuirfeadh sé sin cruatan míchuí ort.

Ní mór duit a bheith in ann a chruthú don Bhord um Thionóntachtaí Cónaithe (RTB) go gcomhlíonann tú na coinníollacha sin. Má chreideann tionónta gur sháraigh tú leasú Bhaile an Tirialaigh, is féidir leis an tionónta cás díospóide a thabhairt chuig RTB.

Déanfaidh éisteacht de chuid RTB cinneadh i dtaobh ar chruthaigh tú gur chomhlíon tú na coinníollacha chun Fógraí Foirceanta a sheirbheáil chun deich maoin nó níos mó a dhíol faoi leasú Bhaile an Tirialaigh.

Ceanglais maidir le Fógraí Foirceanta

Má cheadaítear foirceannadh faoi leasú Bhaile an Tirialaigh:

  • Ní mór Fógra Foirceanta aonair a bheith faighte ag gach tionónta.
  • Ní mór dearbhú reachtúil a bheith ag gabháil le gach fógra, ina mínítear an díolúine atáthar ag úsáid.