Cothabháil Riachtanach Pleanáilte – Tairseach Chuntais Ar Líne RTB ar fáil ar an 16 Eanáir 2025 – Léigh tuilleadh faoin bhfógra seo
Rialacha nua cíosa ón 1 Márta 2026 ar aghaidh:
Níl feidhm ag na hathruithe ach amháin maidir le tionóntachtaí nua arna gcruthú ón 1 Márta 2026 ar aghaidh. Ní dhéantar
aon athrú leo ar na rialacha maidir le tionóntachtaí atá ann cheana.
Is é ráthaíocht tionachta an ceart atá ag tionónta chun fanacht ina t(h)each ar cíos. Faigheann tionónta ráthaíocht
tionachta sna cásanna seo a leanas:
Is féidir le gach tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht sna chéad sé mhí ar chúis ar bith. Tar éis sé mhí, ní
féidir le tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht ach amháin ar chúiseanna dlíthiúla sonracha. Bíonn siad sin ag
brath:
| Tionóntacht arna cruthú ón 1 Márta 2026 ar aghaidh | Is féidir le gach tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht tráth ar bith más rud é:
Má tá ceithre thionóntacht nó níos mó ag tiarna talún (nó más cuideachta é): Is iad an dá chúis thuas an t-aon chineál cúiseanna ar féidir leis/léi deireadh a chur le tionóntacht. Má tá idir tionóntacht amháin agus trí thionóntacht ag tiarna talún: Tá roinnt cúiseanna breise ann ar féidir leis/léi deireadh a chur le tionóntacht: Le linn timthriall tionóntachta sé bliana (Tionóntacht Ré Íosta):
Ag deireadh timthriall tionóntachta sé bliana:
|
| Tionóntacht arna cruthú roimh an 1 Márta 2026 | Is féidir le tiarna talún deireadh a chur le tionóntacht tráth ar bith ar shé chúis:
Ní dhéanann an líon tionóntachtaí atá ag tiarna talún aon difear sna cásanna sin. |
| Tionóntacht arna cruthú roimh an 11 Meitheamh 2022 | Ag deireadh téarma tionóntachta faoi Chuid 4 nó faoi Chuid 4 Bhreise, is féidir le tiarna talún deireadh a chur leis an tionóntacht ar aon chúis freisin. Ní gá go bhfuil an chúis sin ar cheann de na sé chúis shonracha a bhfuil feidhm acu maidir le tionóntachtaí arna gcruthú roimh an 1 Márta 2026. |
Tabhair faoi deara: Ní féidir le tiarna talún athshocrú go cíos margaidh don chéad tionóntacht eile tar éis ‘foirceannadh gan locht’. Áirítear leis sin cásanna ina dtagann an tionóntacht chun deiridh sna chéad sé mhí.
Ón 1 Márta 2026 ar aghaidh, beidh feidhm ag córas náisiúnta nua rialaithe cíosa maidir le gach tionóntacht
phríobháideach agus le cóiríocht atá sonrach do mhic léinn (SSA). Faoin gcóras sin:
| Ceadaítear méadú bliantúil | Athshocrú go cíos margaidh | |
|---|---|---|
| Tionóntacht phríobháideach arna tosú roimh an 1 Márta 2026 | 2% – nó ráta an bhoilscithe (CPI) más ísle é sin | Ní cheadaítear é |
| Tionóntacht phríobháideach arna tosú ón 1 Márta 2026 ar aghaidh | 2% – nó ráta an bhoilscithe (CPI) más ísle é sin | I gcás tionóntachtaí príobháideacha arna gcruthú ón 1 Márta 2026 ar aghaidh: Ceadaítear athshocrú go cíos margaidh i gcásanna sonracha. Is iad sin:
|
| Árasán príobháideach nua (i gcás gur tosaíodh an tógáil tar éis an 10 Meitheamh 2025) | Ar aon dul leis an mboilsciú (CPI). Níl aon uasteorainn 2% i bhfeidhm. |
|
| Cóiríocht atá sonrach do mhic léinn | 2% – nó ráta an bhoilscithe (CPI) más ísle é sin | Ceadaítear é uair amháin gach trí bliana ón 1 Márta 2029 ar aghaidh |
| Cóiríocht nua atá sonrach do mhic léinn (i gcás gur tosaíodh an tógáil tar éis an 10 Meitheamh 2025) | Ar aon dul leis an mboilsciú (CPI). Níl aon uasteorainn 2% i bhfeidhm. | Ceadaítear é uair amháin gach trí bliana ón 1 Márta 2029 ar aghaidh |
Is é cíos margaidh an méid a d’íocfadh tionónta go réasúnach le tiarna talún as teach comhchosúil i limistéar
inchomparáide tráth a thosaíonn an tionóntacht. Ón 1 Márta 2026 ar aghaidh, is amhlaidh, má tá tiarna talún ag socrú an
chíosa go cíos margaidh, nach mór dó/di:
Ní mór do thiarna talún fógra faoi shocrú cíosa a thabhairt dá t(h)ionónta i dtús na tionóntachta chun a mhíniú conas a
shocraigh sé/sí an cíos. Ní mór trí shampla ó Chlár Cíosa RTB a bheith ar áireamh san fhógra sin. Má chreideann tionónta
gur shocraigh tiarna talún a c(h)íos os cionn an ráta margaidh, is féidir leis an tionónta cás díospóide a thabhairt
chuig RTB, nó an tiarna talún a thuairisciú le haghaidh imscrúdaithe. Má thionscnaíonn an tionónta cás díospóide, is
féidir go bhfágfaidh sé sin nach dtiocfaidh an t-athbhreithniú cíosa i bhfeidhm go dtí go mbeidh an cás díospóide thart.
Chomh maith leis sin, is féidir le breithiúnas nó éisteacht binse RTB a ordú do thiarna talún aon chíos ró-íoctha a
aisíoc agus damáistí suas le €20,000 a dhámhachtain.
Is é is Clár Cíosa RTB ann ná uirlis nua nach mór do thiarnaí talún a úsáid anois agus cíos á shocrú nó á athbhreithniú
acu le haghaidh tionóntachta. Ní mór do thiarnaí talún trí shampla a thabhairt anois de chíos a íoctar as maoine
comhchosúla ó Chlár Cíosa RTB agus cíos á shocrú acu. Tá Clár Cíosa RTB bunaithe ar shonraí clárúcháin tionóntachta RTB.
Déantar é a nuashonrú ar bhonn laethúil ó chóras clárúcháin tionóntachta RTB. Is féidir le tiarnaí talún úsáid a bhaint
as chun cuardach a dhéanamh le haghaidh cíosanna a íoctar as tionóntachtaí comhchosúla atá sa Toghlimistéar Áitiúil
céanna ina bhfuil an tionóntacht a bhfuil siad ag socrú cíosa ina leith. Is féidir leo mionsonraí amhail an cineál
teaghaise, an t-achar urláir, an líon seomraí leapa agus an rátáil BER a iontráil. Taispeánfar ar Chlár Cíosa RTB na
torthaí is mó a chomhfhreagraíonn dá dtionóntacht.
Ní féidir. Tá tionóntaí cosanta ar dhíshealbhuithe eacnamaíocha faoi na rialacha nua. Ón 1 Márta 2025 ar aghaidh, ní
bheidh tiarna talún in ann athshocrú go cíos margaidh do thionóntacht nua tar éis foirceannadh gan locht. Ní bheidh
tiarna talún in ann athshocrú go cíos margaidh ach amháin má tháinig an tionóntacht dheireanach sa mhaoin chun deiridh
ar na cúiseanna seo a leanas:
Ní dhéanfar. Tá na rialacha maidir le cíos a shocrú difriúil i gcás cóiríocht atá sonrach do mhic léinn, mar aitheantas
don fhíric go n-athraíonn na tionóntachtaí sin gach bliain. Murab ionann agus tionóntachtaí príobháideacha, níl aon
athshocrú go cíos margaidh idir tionóntachtaí i leith cóiríocht atá sonrach do mhic léinn. Ina ionad sin, ní bheidh
tiarnaí talún i leith cóiríocht atá sonrach do mhic léinn in ann athshocrú go cíos margaidh ach uair amháin gach trí
bliana. Maidir leis na chéad athshocruithe go cíos margaidh i gcás tionóntachtaí i leith cóiríocht atá sonrach do mhic
léinn, ní tharlóidh siad go dtí an 1 Márta 2029.
Is é an bealach is fearr chun fógra a chur chuig RTB ná trí Ionad Seirbhíse RTB, arb ionad seirbhíse ar líne é.
Ní cheadaítear socrú go cíos margaidh i gcás tionóntacht arna cruthú roimh an 1 Márta 2026, mura ndearna an tiarna talún an mhaoin a athchóiriú go suntasach. I gcás tionóntachtaí arna gcruthú ón 1 Márta 2026 ar aghaidh, ceadaítear socrú go cíos margaidh i gcás tionóntacht nua ach ní tar éis díshealbhú gan locht. Fágann sé sin gurb amhlaidh, má chuir tiarna talún deireadh le tionóntacht ar aon chúis seachas sárú ar oibleagáidí an tionónta nó toisc nach raibh an mhaoin oiriúnach a thuilleadh do riachtanais an tionónta, nach gceadaítear athshocrú go cíos margaidh. Ceadaítear é uair amháin gach sé bliana ag deireadh timthriall Tionóntachta Ré Íosta freisin.
Beidh. Mura bhfuil maoin ligthe ar cíos sa dá bhliain atá imithe thart, beifear in ann fós an cíos don chéad tionóntacht
eile a shocrú ag cíos margaidh.
Ní bheidh. An 1 Márta 2026, tiocfaidh córas náisiúnta rialaithe cíosa isteach in ionad Criosanna Brú Cíosa. Leis an
gcóras sin, clúdaítear gach tionóntacht phríobháideach agus gach tionóntacht i leith cóiríocht atá sonrach do mhic léinn
ar fud na hÉireann.
Beidh. Baineann RTB úsáid cheana féin as sonraí maidir le socrú cíosa ó shonraí clárúcháin chun sainaithint a dhéanamh
ar chásanna inar sháraigh tiarnaí talún na rialacha atá i bhfeidhm maidir le Criosanna Brú Cíosa (RPZanna). Táimid ag
baint úsáid as na sonraí sin chun feachtais shuntasacha ar chomhlíonadh a bhrú chun cinn sa dá bhliain atá imithe thart.
Beimid ag déanamh anailís ar ár sonraí ar an mbealach céanna chun sainaithint a dhéanamh ar chásanna inar sháraigh
tiarnaí talún na rialacha náisiúnta nua rialaithe cíosa.
Cad is cíos margaidh ann agus conas a ríomhtar é?
Is é cíos margaidh an méid a d’íocfadh tionónta go réasúnach le tiarna talún as teach comhchosúil i limistéar inchomparáide tráth a thosaíonn an tionóntacht. Ón 1 Márta 2026 ar aghaidh, is amhlaidh, má tá tiarna talún ag socrú an chíosa go cíos margaidh, nach mór dó/di:
Cad is féidir liom a dhéanamh má athshocraíonn mo thiarna talún an cíos os cionn cíos margaidh?
Ní mór do thiarna talún fógra faoi shocrú cíosa a thabhairt dá t(h)ionónta i dtús na tionóntachta chun a mhíniú conas a shocraigh sé/sí an cíos. Ní mór trí shampla ó Chlár Cíosa RTB a bheith ar áireamh san fhógra sin. Má chreideann tionónta gur shocraigh tiarna talún a c(h)íos os cionn an ráta margaidh, is féidir leis an tionónta cás díospóide a thabhairt chuig RTB, nó an tiarna talún a thuairisciú le haghaidh imscrúdaithe. Má thionscnaíonn an tionónta cás díospóide, is féidir go bhfágfaidh sé sin nach dtiocfaidh an t-athbhreithniú cíosa i bhfeidhm go dtí go mbeidh an cás díospóide thart.
Chomh maith leis sin, is féidir le breithiúnas nó éisteacht binse RTB a ordú do thiarna talún aon chíos ró-íoctha a aisíoc agus damáistí suas le €20,000 a dhámhachtain.
Cad is Clár Cíosa RTB ann?
Is é is Clár Cíosa RTB ann ná uirlis nua nach mór do thiarnaí talún a úsáid anois agus cíos á shocrú nó á athbhreithniú acu le haghaidh tionóntachta. Ní mór do thiarnaí talún trí shampla a thabhairt anois de chíos a íoctar as maoine comhchosúla ó Chlár Cíosa RTB agus cíos á shocrú acu. Tá Clár Cíosa RTB bunaithe ar shonraí clárúcháin tionóntachta RTB.
Déantar é a nuashonrú ar bhonn laethúil ó chóras clárúcháin tionóntachta RTB. Is féidir le tiarnaí talún úsáid a bhaint as chun cuardach a dhéanamh le haghaidh cíosanna a íoctar as tionóntachtaí comhchosúla atá sa Toghlimistéar Áitiúil céanna ina bhfuil an tionóntacht a bhfuil siad ag socrú cíosa ina leith. Is féidir leo mionsonraí amhail an cineál teaghaise, an t-achar urláir, an líon seomraí leapa agus an rátáil BER a iontráil. Taispeánfar ar Chlár Cíosa RTB na torthaí is mó a chomhfhreagraíonn dá dtionóntacht.
An féidir le tiarna talún tionóntaí a dhíshealbhú chun cíos a mhéadú?
Ní féidir. Tá tionóntaí cosanta ar dhíshealbhuithe eacnamaíocha faoi na rialacha nua. Ón 1 Márta 2025 ar aghaidh, ní bheidh tiarna talún in ann athshocrú go cíos margaidh do thionóntacht nua tar éis foirceannadh gan locht. Ní bheidh tiarna talún in ann athshocrú go cíos margaidh ach amháin má tháinig an tionóntacht dheireanach sa mhaoin chun deiridh ar na cúiseanna seo a leanas:
An ndéanfar cíosanna do mhic léinn a athshocrú go cíos margaidh gach bliain?
Ní dhéanfar. Tá na rialacha maidir le cíos a shocrú difriúil i gcás cóiríocht atá sonrach do mhic léinn, mar aitheantas don fhíric go n-athraíonn na tionóntachtaí sin gach bliain. Murab ionann agus tionóntachtaí príobháideacha, níl aon athshocrú go cíos margaidh idir tionóntachtaí i leith cóiríocht atá sonrach do mhic léinn. Ina ionad sin, ní bheidh tiarnaí talún i leith cóiríocht atá sonrach do mhic léinn in ann athshocrú go cíos margaidh ach uair amháin gach trí bliana. Maidir leis na chéad athshocruithe go cíos margaidh i gcás tionóntachtaí i leith cóiríocht atá sonrach do mhic léinn, ní tharlóidh siad go dtí an 1 Márta 2029.
Conas is féidir le tiarna talún fógra foirceanta, fógra faoi shocrú cíosa nó fógra faoi athbhreithniú cíosa a chur chuig RTB?
Is é an bealach is fearr chun fógra a chur chuig RTB ná trí Ionad Seirbhíse RTB, arb ionad seirbhíse ar líne é.
Cén uair nach gceadaítear socrú go cíos margaidh?
Ní cheadaítear socrú go cíos margaidh i gcás tionóntacht arna cruthú roimh an 1 Márta 2026 , mura ndearna an tiarna talún an mhaoin a athchóiriú go suntasach. I gcás tionóntachtaí arna gcruthú ón 1 Márta 2026 ar aghaidh, ceadaítear socrú go cíos margaidh i gcás tionóntacht nua ach ní tar éis díshealbhú gan locht. Fágann sé sin gurb amhlaidh, má chuir tiarna talún deireadh le tionóntacht ar aon chúis seachas sárú ar oibleagáidí an tionónta nó toisc nach raibh an mhaoin oiriúnach a thuilleadh do riachtanais an tionónta, nach gceadaítear athshocrú go cíos margaidh. Ceadaítear é uair amháin gach sé bliana ag deireadh timthriall Tionóntachta Ré Íosta freisin.
An mbeidh tiarna talún in ann socrú go cíos margaidh más rud é nach bhfuil maoin ligthe ar cíos sa dá bhliain atá imithe thart ach gur tháinig an tionóntacht dheireanach chun deiridh trí dhíshealbhú gan locht?
Beidh. Mura bhfuil maoin ligthe ar cíos sa dá bhliain atá imithe thart, beifear in ann fós an cíos don chéad tionóntacht eile a shocrú ag cíos margaidh.
An mbeidh Criosanna Brú Cíosa ann fós?
Ní bheidh. An 1 Márta 2026, tiocfaidh córas náisiúnta rialaithe cíosa isteach in ionad Criosanna Brú Cíosa. Leis an gcóras sin, clúdaítear gach tionóntacht phríobháideach agus gach tionóntacht i leith cóiríocht atá sonrach do mhic léinn ar fud na hÉireann.
An mbeidh RTB ag déanamh faireachán ar neamhchomhlíonadh na rialacha nua?
Beidh. Baineann RTB úsáid cheana féin as sonraí maidir le socrú cíosa ó shonraí clárúcháin chun sainaithint a dhéanamh ar chásanna inar sháraigh tiarnaí talún na rialacha atá i bhfeidhm maidir le Criosanna Brú Cíosa (RPZanna). Táimid ag baint úsáid as na sonraí sin chun feachtais shuntasacha ar chomhlíonadh a bhrú chun cinn sa dá bhliain atá imithe thart.
Beimid ag déanamh anailís ar ár sonraí ar an mbealach céanna chun sainaithint a dhéanamh ar chásanna inar sháraigh tiarnaí talún na rialacha náisiúnta nua rialaithe cíosa.
When a property is sold with a tenant in situ, the tenant’s 6-year Tenancy of Minimum Duration continues under their new landlord. This means that the new landlord ‘steps into the shoes’ of the previous landlord.
If a tenant has lived in the property for 4 years under their previous landlord, they will still have 2 years remaining on their Tenancy of Minimum Duration under their new landlord. This means that the new landlord cannot re-set to market rent until the end of the 6-year tenancy cycle in 2 years’ time. They must also wait until the end of the 6-year cycle if they want to end the tenancy on any of the allowed grounds for smaller landlords.
If a property is sold from a large landlord to a small landlord, the tenant’s 6-year Tenancy of Minimum Duration continues under their new landlord. This means that the new landlord ‘steps into the shoes’ of the previous landlord.
If a tenant has lived in the property for 4 years under their previous landlord, they will still have 2 years remaining on their Tenancy of Minimum Duration under their new landlord. This means that the new landlord cannot re-set to market rent until the end of the 6-year tenancy cycle in 2 years’ time.
But the tenant will lose the stronger restrictions on ending their tenancy that applied under a large landlord. Their new landlord will be able to end their tenancy on the allowed grounds for smaller landlords during and at the end of the 6-year cycle.
A landlord with 1–3 tenancies can only end a tenancy to sell during a 6year tenancy cycle to avoid serious financial or other hardship. This is permitted when the landlord, their spouse or civil partner needs the sale proceeds:
A property owned by a small landlord can be sold during a 6-year tenancy cycle to avoid undue financial hardship. This includes selling the property to discharge a debt owed under the Fair Deal scheme.
A small landlord can sell during a 6-year tenancy cycle to avoid undue hardship. Reaching retirement age alone is not considered to be hardship. The landlord will need to prove that retirement has caused specific financial hardship or a debt that they need to sell the property to discharge.
A property can be sold at any time with a tenant in situ. If the new owner wants to sell with vacant possession, the rules on ending the tenancy will depend on who inherits the property.
If the new owner is a company or a landlord with 4 or more tenancies, the rules on ending a tenancy for large landlords will apply. This means the property can only be sold with the tenant in situ unless the tenant breaches their obligations or the property no longer meets their needs.
If the new owner is an individual landlord with 1 – 3 tenancies, the rules on ending a tenancy for small landlords will apply. This means the new landlord can sell during a 6-year tenancy cycle to sell to avoid undue hardship or if the landlord or a close family member needs to live in the property. The new landlord can also end the tenancy to sell the property at the end of the 6-year cycle.
When a tenant receives a Notice of Termination for a new tenancy created from 1 March 2026, they can ask the RTB to confirm if their landlord has three or fewer tenancies according to the RTB Register. They must make this request in writing to the RTB by emailing noticeoftermination@rtb.ie.
The RTB will ask the person making the request to provide proof of identity and a copy of the Notice of Termination.
The RTB cannot provide tenants with information on their landlord size until they have received a Notice of
Termination.
The only time that a landlord’s size matters under rental law is on the day they serve a Notice of Termination to end a tenancy.
If your landlord was a large landlord with 4+ tenancies but now only has 2 tenancies on the day they serve a Notice of Termination – the rules on ending a tenancy for small landlords will apply.
Small landlords with 1 – 3 tenancies can end a tenancy created from 1 March 2026 for a wider range of reasons than a large landlord with 4 or more tenancies. If a small landlord is ending a tenancy for a reason that is only allowed for a small landlord, they must submit a statement to the RTB to confirm they are a small landlord with 1 – 3 tenancies. This statement is shared with the tenant and the RTB on the same day together with a Notice of Termination.
When a tenant receives a Notice of Termination for a new tenancy created from 1 March 2026, they can ask the RTB to confirm if their landlord has three or fewer tenancies according to the RTB Register.
Yes, if a landlord has 4 tenancies they are a large landlord. It does not matter if the tenancies are in one building that has been sub-divided to create separate, self-contained units.
